Met name trekvissen, die migreren tussen zoet en zout water, hebben sterk te lijden onder de versnippering van watersystemen. Aan de hand van de onderzoeksresultaten kunnen gerichter maatregelen worden getroffen om de doorstroom van de trekvis te verbeteren.

Onderzoeken naar het gedrag van vissen

Dit najaar start in het Noordzeekanaalgebied een onderzoek naar het gedrag van schieralen (volwassen paling). Hun routes van polder naar zee en de mate waarin de schieralen met succes de verschillende objecten als gemalen, sluizen en vispassages kunnen passeren. In het voorjaar van 2018 ligt de focus van het onderzoek op de intrek van glasaal (jonge paling) en driedoornige stekelbaars. Dan wordt er gekeken hoe snel en over welke afstanden ze zich verspreiden. Tientallen enthousiaste vrijwilligers monitoren dan de intrek van trekvissen langs het Noordzeekanaal. Het gebruik van vispassages door standvissen, die wel hun hele leven in hetzelfde gebied blijven, wordt in 2019 onderzocht. Eind 2019 wordt het onderzoek afgerond en geëvalueerd. De resultaten hiervan worden onder andere gedeeld op de pagina over de Ecologische Verbindingszone.

Noordzeekanaal als belangrijke schakel

Het Noordzeekanaal is voor trekvis, zoals paling, driedoornige stekelbaars en spiering, een belangrijke schakel in de migratieroute tussen de zee en het zoete binnenwater. Barrières in de trekroutes hebben geleid tot een afname van de hoeveelheid en het aantal soorten trekvissen, maar ook voor andere vissoorten in ons land. Innovatieve merk- en zendertechnieken moeten leiden tot belangrijke inzichten in migratiegedrag en de passeerbaarheid van vispassages en barrières. Zo kunnen, waar nodig, aanvullende maatregelen worden getroffen.

Vispassage als maatregel

De afgelopen jaren zijn er door waterbeheerders rondom het Noordzeekanaal al veel maatregelen getroffen om migratiemogelijkheden voor trekvissen langs het Noordzeekanaal te verbeteren. Zo is een tiental vispassages aangelegd, zoals bij de zeesluizen in IJmuiden, het boezemgemaal Halfweg, de poldergemalen De Waker en Kadoelen en bij de Oranjesluizen. Hiermee werken de waterbeheerders samen aan een gezonde visstand en goede waterkwaliteit, wat bijdraagt aan een schone, groene, prettige en vooral duurzame leefomgeving, ook voor volgende generaties.

Samenwerkingspartners van het project

Alleen door samen op te trekken is een project van een dergelijke omvang haalbaar. Hiervoor hebben verschillende waterbeheerders en partners rondom het Noordzeekanaal op donderdag 7 december 2017 een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Het gaat om provincie Noord-Holland, Hoogheemraadschappen Hollands Noorderkwartier en Rijnland, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Rijkswaterstaat, Gemeente Amsterdam, Havenbedrijf Amsterdam en Sportvisserij MidWest Nederland. Wageningen Marine Research doet een groot deel van de monitoring en maakt voor de aalvangsten onder meer gebruik van de inzet van plaatselijke beroepsvissers. De coördinatie van de monitoring door vrijwilligers wordt uitbesteed aan Stichting RAVON. [Nieuwsbericht Rijkswaterstaat- 08 december 2017]

Het bericht Handen ineen voor onderzoek vismigratie Noordzeekanaal verscheen eerst op Visserij.nl.

Om meer te weten te komen over het migratiegedrag en de routes die ze volgen tussen de polders rondom het Noordzeekanaal en de havenmonding in IJmuiden, vindt er van oktober 2017 tot april 2018 onderzoek plaats met behulp van zenders.

Waterbeheerders zijn geïnteresseerd in eventuele knelpunten op de migratieroute tussen de polder en de zee voor het Noordzeekanaalgebied. Met deze informatie kunnen er maatregelen worden getroffen om de knelpunten voor deze trekvis weg te nemen. Hiermee werkt Rijkswaterstaat samen met haar partners aan een gezonde visstand en waterkwaliteit. Dit doen zij vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water.

De verschillende waterbeheerders rondom het Noordzeekanaal, Provincie Noord-Holland, Hoogheemraadschappen Hollands Noorderkwartier en Rijnland, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Rijkswaterstaat, voeren dit onderzoek in samenwerking uit.

Financieel wordt het onderzoek ondersteund door Gemeente Amsterdam, Havenbedrijf Amsterdam en Sportvisserij MidWest Nederland. Opdrachtnemer is Wageningen Marine Research, die voor de aalvangsten gebruikmaakt van de inzet van Visserijservice Nederland en plaatselijke beroepsvissers. [Nieuwsbericht Rijswaterstaat- 05 oktober 2017]

Het bericht Zenderonderzoek naar migratiegedrag schieraal verscheen eerst op Visserij.nl.

Ook die naast het boezemgemaal bij Halfweg, de entree voor de Rijnlandse Boezem. Als voorbereiding op een onderzoek volgend jaar naar het aanbod van de glasaal bij IJmuiden en langs intrekpunten op het Noordzeekanaal, heeft Rijkswaterstaat op 3 mei 3000 glasalen voorzien van een kunstmatige bruine kleur en uitgezet in de Buitenhaven van IJmuiden.

Het doel hiervan is te testen of deze aaltjes kunnen worden teruggevangen bij de sluizen in IJmuiden en langs het Noordzeekanaal. De kleuring van de alen, waarvan de dieren geen last hebben, heeft plaatsgevonden door onderzoekers van Wageningen Marine Research.

Halfweg belangrijk intrekpunt

Beroepsvisser Piet Ruijter, die de monitoring van de vispassage te Halfweg uitvoert in opdracht van het hoogheemraadschap van Rijnland en Rijkswaterstaat, was al gewaarschuwd te letten op de aanwezigheid van de bruingekleurde glasaaltjes. Piet heeft de afgelopen periode zijn monitoring geïntensiveerd en vangt dagelijks grote hoeveelheden glasalen, die na te zijn geteld ter plekke weer worden losgelaten. Deze aantallen bevestigen dat de vispassage bij Halfweg een belangrijk intrekpunt voor trekvis is naar het beheergebied van Rijnland.

Migratieroutes voor aanvoer jonge vis

Woensdag 17 mei trof Piet voor het eerst gekleurde glasalen aan in zijn fuik. De alen hebben er dus ongeveer twee weken over gedaan om bij IJmuiden de zeesluizen te passeren en de ruim 16 kilometer naar boezemgemaal Halfweg te overbruggen. Het is de eerste keer dat dit soort informatie voor het Noordzeekanaal bekend wordt.

De verhouding tussen het aantal gekleurde glasalen en het aantal niet gekleurde glasalen dat bij Halfweg wordt aangetroffen geeft inzicht in de totale hoeveelheid glasaal die momenteel vanuit IJmuiden het gebied intrekt. De monitoring laat eveneens zien hoe belangrijk migratieroutes zijn voor de aanvoer van jonge vis. Alleen als die voldoende groot is, en de vissen tussen verschillende watergebieden kunnen migreren, kunnen zich gezonde en evenwichtige vispopulaties ontwikkelen.

Herstel van de aal

We tonen met onze monitorgegevens al enkele jaren aan dat deze passage cruciaal en succesvol is. De passage levert een belangrijke bijdrage in het herstel van de aal. Deze vissoort wordt momenteel in zijn voortbestaan bedreigd en de vispassage zorgt – ook voor andere soorten – dat ze kunnen migreren. Dat is waarom we dit allemaal doen.

Rijkswaterstaat West-Nederland Noord, het hoogheemraadschap van Rijnland, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, waterschap Amstel, Gooi en Vecht, gemeente Amsterdam, Havenbedrijf Amsterdam en Sportvisserij Midwest Nederland werken sinds 2012 samen aan een gemeenschappelijke aanpak om vrije vismigratie mogelijk te maken. De komende jaren zullen deze partijen een grootschalige gemeenschappelijke monitoring uitvoeren waarvan de glasaalmonitoring deel uitmaakt. [Nieuwsbericht Hoogheemraadschap van Rijnland 30 mei 2017]

Het bericht Gekleurde glasalen tonen aan dat vispassage bij Halfweg werkt verscheen eerst op Visserij.nl.