Noorse kustvissers: jonge vis steeds vaker grondstof voor industrie

OSLO – Een groeiend deel van de Noorse visvangst bestaat uit jonge kabeljauw, schelvis en koolvis die nog niet de kans hebben gekregen om zich voort te planten. Dat stelt Arne Pedersen, voorzitter van de Oost-Finnmarkse Kustvissersvereniging, die waarschuwt voor de gevolgen van een visserij die volgens hem steeds meer gericht raakt op de verwerking van jonge vis.

Volgens Pedersen heeft een aanzienlijk deel van de visverwerkende industrie de afgelopen jaren de productie aangepast aan het fileren van zeer kleine vis. Machines die oorspronkelijk werden ontwikkeld voor de verwerking van haring en makreel zouden nu op grote schaal worden ingezet voor jonge kabeljauwachtigen.

Tegelijkertijd lijkt ook een deel van de Noorse diepzeevloot haar visserijactiviteiten op deze ontwikkeling te hebben afgestemd. Daardoor ontstaat volgens de kustvissers een systeem waarin winstgevendheid steeds meer afhankelijk wordt van grote hoeveelheden kleine vis, in plaats van hoogwaardige producten en duurzaam beheer van de visbestanden.

Risico voor toekomstige visbestanden

De kritiek richt zich vooral op de gevolgen voor de vispopulaties op lange termijn. Wanneer jonge vis wordt gevangen voordat zij kunnen uitgroeien tot volwassen paaivissen, neemt het vermogen van de bestanden af om zich te vernieuwen.

Volgens Pedersen kan dit leiden tot een afname van de visstand in de toekomst en zelfs tot instorting van belangrijke visserijen. Hij benadrukt dat de gevolgen niet alleen ecologisch zijn, maar ook economisch en sociaal. Vooral kustgemeenschappen die traditioneel afhankelijk zijn van lokale visserij zouden hierdoor hun bestaansbasis kunnen verliezen.

Economische druk op de sector

De ontwikkeling vindt plaats in een periode waarin delen van de Noorse vissersvloot zwaar zijn gefinancierd door investeringen in quota en schaalvergroting. Door de hoge kapitaallasten zijn veel bedrijven afhankelijk geworden van grote vangstvolumes om rendabel te blijven.

Volgens Pedersen wordt de vangst van jonge vis daardoor voor sommige bedrijven een economische noodzaak. De korte termijn levert inkomsten op, maar de rekening wordt volgens hem doorgeschoven naar toekomstige generaties vissers en naar de visbestanden zelf.

Kritiek op het visserijbeleid

De kustvissersorganisatie wijst ook naar het overheidsbeleid. Jarenlang zou de Noorse visserijsector zijn gestimuleerd om te investeren in grotere schepen en efficiëntere productiesystemen. Hierdoor is volgens de organisatie een situatie ontstaan waarin economische belangen soms zwaarder wegen dan duurzaam beheer van de visbestanden.

Pedersen vindt het opvallend dat de discussie over de toenemende vangst van jonge vis nauwelijks wordt gevoerd in de nationale politiek. Hoewel er veel aandacht is voor technologie, efficiëntie en structuurveranderingen in de sector, wordt volgens hem weinig gesproken over de gevolgen voor de aanwas van nieuwe visbestanden en de toekomst van de Noorse visserij.

Toekomst van kustgemeenschappen

De kritiek sluit aan bij eerdere zorgen over de concentratie van visserijrechten en economische activiteiten in steeds minder handen. Volgens de kustvissers staat de huidige ontwikkeling op gespannen voet met de doelstellingen van de Noorse visserijwetgeving, die juist gericht is op het waarborgen van werkgelegenheid en bewoning langs de kust.

“Noorwegen behoort tot de grootste zee vis producerende landen ter wereld,” stelt Pedersen. “Dan zou het doel moeten zijn om zoveel mogelijk voedsel en economische waarde te halen uit vis die de kans heeft gekregen om volwassen te worden, niet uit een industrie die afhankelijk is van het vangen van vis voordat die volwassen is.” (Bron: Norges kystfiskarlag)

Noorwegen zit niet in het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) van de Europese Unie. Het land is geen lid van de EU en heeft daarom een eigen, onafhankelijk visserijbeleid dat wordt aangestuurd door het Noorse Directoraat voor Visserij.