IJsland zet visserij centraal in debat over EU-toetreding

REYKJAVÍK – De IJslandse regering heeft duidelijk gemaakt dat de nationale controle over de visserij een harde voorwaarde is voor eventuele nieuwe onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie. Daarmee staat de visserij centraal in de aanloop naar het referendum van 29 augustus, waarin de bevolking zich uitspreekt over het hervatten van de toetredingsgesprekken met Brussel.

Het referendum gaat nadrukkelijk niet over een direct EU-lidmaatschap. Kiezers beslissen uitsluitend of de onderhandelingen, die in 2013 werden opgeschort, opnieuw moeten worden geopend. Mocht een meerderheid daarmee instemmen, dan volgt na afloop van de onderhandelingen een tweede referendum over een eventueel lidmaatschap.

Minister van Buitenlandse Zaken Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir benadrukte dat IJsland de soevereine zeggenschap over zijn visgronden en visquota wil behouden. Volgens de regering zijn visserij, energie, landbouw en veiligheid de belangrijkste onderwerpen waarover Reykjavík een duidelijke nationale positie zal innemen tijdens eventuele gesprekken met de EU.

De visserijsector vormt een van de pijlers van de IJslandse economie. Visproducten zijn goed voor een aanzienlijk deel van de exportinkomsten en bieden werk aan duizenden mensen, vooral in kustgemeenschappen buiten de hoofdstad Reykjavík. Juist daarom ligt deelname aan het Gemeenschappelijk Visserijbeleid van de Europese Unie politiek gevoelig. Veel IJslanders vrezen dat een EU-lidmaatschap de nationale invloed op het beheer van de visbestanden zal beperken.

Hoewel IJsland geen lid is van de Europese Unie, is het land via de Europese Economische Ruimte (EER) al nauw verbonden met de interne markt. Daardoor profiteert het van vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen, terwijl het buiten het gezamenlijke visserij- en landbouwbeleid van de EU blijft.

Naast economische argumenten speelt ook de veranderde geopolitieke situatie een rol in het debat. De oorlog in Oekraïne en de groeiende strategische betekenis van het Noordpoolgebied hebben de discussie over nauwere samenwerking met Europa nieuw leven ingeblazen. Voorstanders stellen dat EU-lidmaatschap de politieke en economische positie van IJsland kan versterken, terwijl tegenstanders vrezen dat dit ten koste gaat van de nationale soevereiniteit.

Recente peilingen wijzen erop dat een kleine meerderheid van de IJslanders voorstander is van het hervatten van de onderhandelingen, terwijl de steun voor daadwerkelijk EU-lidmaatschap minder groot is. Veel kiezers willen eerst weten welke voorwaarden Brussel bereid is te accepteren voordat zij een definitieve keuze maken.

Bron: European Times.