SFS: EU-lidmaatschap kost IJsland zeggenschap over visserij

REYKJAVÍK — De zeggenschap over de visgronden en visbestanden vormt een van de belangrijkste discussiepunten in het debat over een mogelijke toetreding van IJsland tot de Europese Unie. De IJslandse visserijorganisatie SFS waarschuwt dat EU-lidmaatschap kan betekenen dat Reykjavík een deel van de beslissingsmacht over de eigen visserij overdraagt aan Brussel.

De discussie speelt een belangrijke rol in de aanloop naar het referendum van 29 augustus, waarin de IJslandse bevolking zich uitspreekt over het hervatten van de onderhandelingen over EU-lidmaatschap. Het referendum gaat daarmee nog niet over daadwerkelijke toetreding; een eventueel toetredingsverdrag zou later opnieuw aan de bevolking moeten worden voorgelegd.

Volgens SFS is de huidige positie van IJsland het resultaat van een lange historische strijd om de controle over de eigen visgronden. De zogenoemde kabeljauwoorlogen met Groot-Brittannië eindigden in 1976, toen Londen de IJslandse visserijzone van 200 zeemijl erkende.

Visserij van groot economisch belang

De visserij is sindsdien een belangrijke pijler van de IJslandse economie gebleven. De sector zorgt voor exportinkomsten, werkgelegenheid en economische activiteit in veel kustgemeenschappen.

IJsland ontwikkelde daarnaast een uitgebreid systeem van vangstquota, waarbij wetenschappelijke adviezen een belangrijke rol spelen bij het bepalen van de vangstmogelijkheden. Volgens SFS heeft dit bijgedragen aan een efficiëntere en duurzamere benutting van de visbestanden.

De organisatie vreest dat EU-lidmaatschap de positie van IJsland ingrijpend zou veranderen. Binnen het gemeenschappelijk visserijbeleid van de EU worden belangrijke regels over het beheer en de bescherming van visbestanden op Europees niveau vastgesteld. Ook de verdeling van vangstmogelijkheden en verschillende technische voorschriften vallen onder het Europese beleid.

‘Zeggenschap naar Brussel’

SFS stelt dat IJsland daardoor niet langer volledig zelfstandig zou kunnen beslissen over zijn visserijbeleid. Vooral bij visbestanden die door de wateren van meerdere landen trekken, kan dat volgens de organisatie gevolgen hebben.

Het gaat onder meer om soorten als makreel, lodde, Noors-IJslandse haring en verschillende soorten roodbaars. Bij dergelijke gedeelde bestanden moeten afspraken worden gemaakt met andere landen over de verdeling en het beheer.

Volgens SFS zou de Europese Unie bij toetreding ook een grotere rol krijgen in internationale onderhandelingen over dergelijke bestanden. IJsland zou dan niet meer volledig zelfstandig namens zichzelf onderhandelen, maar onderdeel zijn van de Europese besluitvorming. De organisatie vreest dat Europese belangen daarbij niet altijd overeenkomen met die van IJsland.

Regering wil onderhandelingen hervatten

De kwestie komt op een moment dat IJsland opnieuw nadrukkelijk naar het EU-lidmaatschap kijkt. Een recente opiniepeiling wees op een kleine meerderheid voor het hervatten van de onderhandelingen: 53 procent zou daarvoor zijn en 47 procent tegen.

De IJslandse regering heeft tegelijkertijd benadrukt dat de positie van de visserij in eventuele onderhandelingen zwaar zal wegen. Minister van Buitenlandse Zaken Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir heeft verklaard dat IJsland de soevereine controle over zijn visserij wil behouden en dat dit een belangrijk uitgangspunt voor een toekomstig akkoord moet zijn.

Daarmee staat een fundamentele vraag centraal in het IJslandse EU-debat: kan het land lid worden van de Europese Unie zonder de controle over een van zijn belangrijkste natuurlijke hulpbronnen uit handen te geven?

Voor SFS is het antwoord niet vanzelfsprekend. De organisatie vindt dat de IJslandse bevolking vóór het referendum duidelijk moet weten welke bevoegdheden mogelijk naar de EU zouden verschuiven en welke garanties IJsland daadwerkelijk zou kunnen bedingen.

De uiteindelijke keuze gaat volgens de visserijsector dan ook niet alleen over Europese samenwerking, maar in belangrijke mate over de vraag wie in de toekomst beslist over de IJslandse visgronden.

Bron: Yfirráð Íslands yfir eigin sjávarauðlind | Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi