Studie: Tong groeit sneller, maar blijft kleiner door warmere zee
3 min gelezen
Tong (Solea solea)
Oostende – Tongen worden kleiner naarmate de zee opwarmt. Tegelijk groeien ze sneller en bereiken ze op jongere leeftijd de geslachtsrijpheid.
Dat blijkt uit een grootschalig doctoraatsonderzoek van Tuan Anh Bui, uitgevoerd bij het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO), de Universiteit Gent en Wageningen Universiteit. De resultaten bevestigen dat tong (Solea solea) de zogenoemde temperatuur-grootteregel (TSR) volgt, een bekend biologisch principe bij koudbloedige dieren.
Voor het onderzoek werden de groeipatronen van tongpopulaties in de Noordzee, de Ierse Zee en de Golf van Biskaje over een periode van meer dan zestig jaar (1958-2019) geanalyseerd. Daarbij maakten de onderzoekers gebruik van 2.154 otolieten, kleine gehoorsteentjes uit het binnenoor van vissen. Net als jaarringen in bomen leggen deze jaarlijks groeilagen vast, waardoor wetenschappers de groei van vissen doorheen hun leven kunnen reconstrueren.
Jonge tong groeit sneller, oudere tong trager
Uit de analyses blijkt dat de groei van tong sinds de jaren 1970 in alle onderzochte zeegebieden is veranderd. De effecten verschillen echter naargelang de leeftijd van de vis. Jonge tongen groeien sneller bij hogere temperaturen, terwijl oudere exemplaren net trager groeien.
De grootste verandering werd vastgesteld bij éénjarige tongen. Bij een stijging van de zee temperatuur met 1°C zijn deze vissen gemiddeld 14 procent groter. Een tong die op éénjarige leeftijd 8 centimeter meet bij een watertemperatuur van 10°C, groeit tot ruim 9 centimeter bij 11°C. Vijfjarige tongen daarentegen vertonen gemiddeld een groeivertraging van 5 procent.
Eerder paaien en kleinere maximale grootte
Omdat otolieten geen informatie geven over de maximale lichaamsgrootte of de leeftijd waarop vissen voor het eerst paaien, ontwikkelde Bui aanvullend een wiskundig model. Vooral in de Noordzee, waar de opwarming tussen 1970 en 2020 het sterkst was (+0,9°C), werden duidelijke effecten zichtbaar.
Volgens de modelberekeningen blijven de grootste tongen gemiddeld 5,5 procent kleiner per graad temperatuurstijging. Tegelijkertijd bereiken ze gemiddeld 5,5 procent sneller de paaileeftijd. Vergelijkingen tussen generaties uit 1980 en 2000 tonen aan dat een temperatuurstijging van gemiddeld 9,1°C naar 10,2°C gepaard ging met tongen die ongeveer 4 centimeter kleiner bleven en drie maanden vroeger paaiden.
Visserijgegevens ondersteunen bevindingen
De onderzoeksresultaten worden ondersteund door langlopende visserijgegevens van de International Council for the Exploration of the Sea (ICES). Die tonen aan dat het gewicht van tongen sinds de jaren 1980 in vrijwel alle leeftijdsklassen afneemt. Vooral oudere vissen vertonen een duidelijke daling in gewicht. De trend is het sterkst zichtbaar in de Noordzee, het Oostelijk Engels Kanaal en de Keltische Zee.
Mogelijke gevolgen voor Belgische visserij
De bevindingen zijn relevant voor de Belgische visserijsector. Tong blijft immers de economisch belangrijkste vissoort voor de Belgische vloot. In 2025 vertegenwoordigde de aanvoer van tong een waarde van 35,7 miljoen euro, goed voor 40 procent van de totale aanvoerwaarde. De aanvoer steeg met 7 procent tot ongeveer 2.000 ton, waarmee tong de tweede belangrijkste soort is qua volume, na inktvis.
Volgens de onderzoekers kan verdere opwarming van de zeeën de opbrengsten van de tongvisserij onder druk zetten. Kleinere vissen leveren immers minder gewicht en economische waarde op, terwijl de soort tegelijkertijd haar levenscyclus aanpast aan veranderende klimaatomstandigheden.
Met deze studie is aangetoond dat klimaatverandering niet alleen de verspreiding van vissoorten beïnvloedt, maar ook hun groei, voortplanting en uiteindelijke grootte. Dat kan op termijn belangrijke gevolgen hebben voor zowel mariene ecosystemen als de visserijsector.
